^Do góry

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Etiam pharetra, tellus sit amet congue vulputate, nisi erat iaculis nibh, vitae feugiat sapien ante eget mauris. Aenean sollicitudin imperdiet arcu, vitae dignissim est posuere id Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Etiam pharetra, tellus sit amet congue vulputate, nisi erat iaculis nibh, vitae feugiat sapien ante eget mauris. Aenean sollicitudin imperdiet arcu, vitae dignissim est posuere


Paterek
Nieoficjalna Strona Internetowa
zdzislaw.sell@paterek.info.pl

PAterek

Partnerzy

nakło

Historia Pomnika Powstania Wielkopolskiego w Paterku(2)

Ocena użytkowników:  / 0
SłabyŚwietny 

 

foto.12) Powstańcy Wielkopolscy na tle pomnika w roku 1969 (MZK nr inwent. ? H)

Po jakimś czasie czarne tablice zostały zastąpione jasnymi marmurowymi, a wykute na nich inskrypcje wypełniono czarną farbą. Tablice te zachowały się do czasów nam współczesnych i zdemontowano je dopiero podczas rozbiórki całego pomnika.

foto.13) Napis na tablicy od strony północnej brzmiał: „Bohaterom powstania wielkopolskiego z 1919 roku poległym w walce o wolność ojczyzny składają hołd rodacy”. Foto ze zbiorów UMiG.

foto.14) Napis na tablicy na ścianie wschodniej „Poległym żołnierzom w latach 1939 – 1945 składają hołd rodacy”. Foto ze zbiorów UMiG.

foto.15) Tablica na ścianie południowej „Ofiarom zbrodni hitlerowskich w walkach okupacji składają hołd rodacy”. Foto ze zbiorów UMiG.

foto.16) Tablica na ścianie zachodniej „Hołd bohaterskim żołnierzom radzieckim poległym w roku 1945”. Foto ze zbiorów UMiG

 

 foto.17) Wygląd pomnika w latach 90. Z zasobów UMiG.

 W taki oto sposób, pomnik zyskując nowe tablice zatracił swój pierwotny charakter. Została rozmyta pierwotna idea jaka przyświecała jego budowniczym. W pamięci mieszkańców wsi pozostał jednak „pomnikiem powstańców” i tylko tak o nim mówiono. Obok służb miejskich opiekę nad pomnikiem przejęli uczniowie miejscowej szkoły, ale też osoby prywatne, jak choćby mieszkające po sąsiedzku panie Janina Chrzanowska i Felicja Kinowska, córka powstańca. Od roku 1995 społecznik Zygmunt Przybylak wraz z innymi mieszkańcami Paterka rozpoczyna oficjalne starania by przywrócić pomnikowi pierwotne znaczenie, proponując lokalnym władzom wymianę części tablic i umieszczenie na nich nowych treści. Te spontaniczne i godne pochwały dążenia nie są niestety poparte żadnymi badaniami, a pamięć ludzka bywa zawodna i ograniczona. Stąd dość niefortunnie sformułowane propozycje tekstów nie zostały zaakceptowane przez Wojewódzki Komitet Ochrony Miejsc Pamięci Walk i Męczeństwa. Wymiana korespondencji pomiędzy urzędami i petentem trwała przez kilka lat. Sprawa odżyła i znalazła swój finał dopiero po 15 latach w związku z przebudową skrzyżowania, na którym stał historyczny obelisk. Zaszła konieczność jego rozbiórki i pojawiła się myśl przeniesienia w inne miejsce. Te niespodziewane wydarzenia wpłynęły na przyspieszenie

decyzji dotyczących tablic memoratywnych na pomniku. Decyzją Miejsko-Gminnego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Nakle nad Notecią z dnia 27.10.2010 roku, zatwierdzoną przez Komitet Wojewódzki OPWiM w Bydgoszczy, zdecydowano usunąć wszystkie poprzednie tablice, a na ich miejsce wstawić dwie nowe o następującej treści: Bohaterom powstania wielkopolskiego 1919 r. Poległym w walce o wolność ojczyzny składają hołd rodacy 24.IX.1922. I drugą: „wciąż w koło słyszymy i w grobie nam się śni, że to co nie zginęło wyrosło z naszej powstańczej krwi.” Autor nieznany 7.II.2012 W zamyśle Komitetu przedsięwzięcie to miało przywrócić pierwotny charakter pomnika. Tymczasem pomnik rozebrano, znajdując w jego wnętrzu dwie butelki pozostawione przez pierwszych budowniczych. W jednej znajdował się wspomniany już akt erekcyjny i zmięta gazeta, a w drugiej najprawdopodobniej …cygaro. Pracownicy firmy kamieniarskiej przekazali znalezisko do muzeum. 13

foto.18) Butelki z wnętrza pomnika. (MZK nr inwent. )

13 Demontaż i rekonstrukcję pomnika przeprowadziła firma kamieniarska p. Tomasza Urbańskiego z Nakła. Konsultacji na etapie rekonstrukcji udzielał autor.

foto.19) Rondo bez pomnika                                          foto.20) Fragmenty rozebranego pomnika

Toczyła się jeszcze dyskusja czy nie przenieść pomnika w inne miejsce. Odbyły się nawet swego rodzaju konsultacje społeczne. W wyniku postawy części mieszkańców Paterka i członków MGKPWiM nie wyrażono zgody na nową lokalizację. Dzisiaj stoi więc (mniej więcej) na pierwotnym miejscu, pośrodku nowego ronda drogowego.

 

 foto.21,22) W trakcie montażu…. i po.

Zmieniło się jednak najbliższe otoczenie obelisku, usunięto metalowe barierki otaczające pomnik, dookoła ułożono nowy granitowy cokół oraz granitową kostkę.14 W miejscach gdzie były tablice, pozostawiono puste pola wypełnione cegłami. 27 grudnia 2011 roku, w 93. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego, we wnętrzu pomnika zamurowano metalową tubę z nowym aktem erekcyjnym podpisanym przez władze samorządowe powiatu, gminy, sołtysa i proboszcza Paterka.15 Dołączono też krótką historię pomnika i kilka współczesnych monet. W tej uroczystości brali udział samorządowcy nakielscy, przedstawiciele Kościoła, mieszkańcy Paterka.

 foto.23) Tuba na akt erekcyjny.

14 Część tych inwestycji została wykonana na koszt firmy „Kobylarnia”, która przebudowywała drogę.

.

foto.24) Przed wmurowaniem aktu erekcyjnego  15 Kopie dokumentów w zbiorach MZK

foto.25) Uroczystość wmurowania aktu erekcyjnego w dn.27.12.2011 r.


Jednak był to tylko wstęp do zasadniczej części uroczystości jaka odbyła się tradycyjnie 7 lutego następnego roku, podczas której zostały odsłonięte nowe, marmurowe tablice memoratywne.16 Zostały one zamontowane na południowej ścianie pomnika. W uroczystości ponownego odsłonięcia obelisku wzięły udział rodziny powstańców i pierwszych donatorów z Paterka.


16 Wykonano je w warsztacie kamieniarskim Mieczysława Komorskiego na zlecenie Urzędu Miasta i Gminy w Nakle nad Notecią.


Foto.26) Za chwilę nastąpi symboliczne odsłonięcie nowych tablic.

Foto. 27) Delegacje składają wieńce pod pomnikiem

Bibliografia:

Dziennik Bydgoski, rocznik 1922 nr 215

Gazeta gnieźnieńska „Lech” z 4.10.1922 r.

Gazeta „Postęp” (Nowy Kurjer), rocznik 1919

Czubiński A., Grot Z., Miśkiewicz B., „Powstanie Wielkopolskie 1918-1919. Zarys dziejów”, PWN 1983 Karwat J., Powiat zachodniopoznański w Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919

Pawełczyk M., „Kompania nekielska 1918-1919”. Portal historyczny gminy Nekla 2008 r.

Rezler M. „Powstanie Wielkopolskie 1918-1919. Spojrzenie po 90 latach”, wyd. Rebis 2008

okarski L., Ziołek J. (red.), „Wspomnienia Powstańców Wielkopolskich”, Wyd.Poznańskie 1970

Trybuszewski H., „Nakło nad Notecią w dobie Powstania Wielkopolskiego 1918-1919”, Nakło 1990

Marosz J., „Kcynia w Powstaniu Wielkopolskim 1918-1919. Relacje powstańców” Kcynia 2004

Fotografie:

1-9, 11, 18-28 Andrzej Sołtysiak

10,12 autor nieznany

13-17 UMiG w Nakle






Copyrigcht © 2013 Nieoficjalna Strona Internetowa